- Home
- ›Monumenten
- ›Nieuwsbrieven
- › Nieuwsbrief
Nieuwsbrief Monumenten nr. 3, december 2008
Nieuwsbrief | 12-12-2008
Afdeling: Monumenten
Omschrijving
In deze nieuwsbrief
- Voorwoord
- Gemeente-inspecties 2008 - 2009
- Nazorg; geïnspecteerd en dan verder
- Een goed advies is het halve werk; onderzoek naar monumentencommissies
- Op weg naar een professionele monumentenzorg; onderzoek naar 16 gemeenten
- Wetten in de weg; over de effecten van de UOV (Uniforme Openbare Voorbereidingsprocedure)
- Buitenplaatsen; een incident inspectie
- Erfgoedinspectie in het nieuws
- Inspectierapporten op de website
- Colofon
- Aan of afmelden voor deze nieuwsbrief
Op de valreep van het oude jaar ontvangt u hierbij ons actuele nieuws. Er is veel gebeurd in 2008. Onze eerste thematische inspecties zijn afgerond en daarnaast hebben we de reguliere inspecties in gemeenten uitgebreid met het onderwerp 'beschermde stads- en dorpsgezichten'.
Onze rapporten hebben met regelmaat de publiciteit gehaald en ook daarover leest u in deze Nieuwsbrief. Langzamerhand worden we steeds bekender. We werken er ook zelf aan om de Erfgoedinspectie voor het voetlicht te brengen, bijvoorbeeld door externe presentaties. Zo zullen we met een informatiestand en met lezingen aanwezig zijn op de Restauratiebeurs in Den Bosch (23 - 25 april 2009), en voorafgaand daaraan zal in het tijdschrift Monumenten aandacht besteed worden aan de Erfgoedinspectie.
Inhoudelijk gaan we ons in 2009 naast de reguliere inspecties bezighouden met thematische inspecties onder andere op het gebied van steunpunten, provinciaal monumentenbeleid, advisering door de RACM, grote monumenteneigenaren en effecten van andere regelgevingen op de monumentenzorg. Ook de voortgang van het project Modernisering Monumentenzorg heeft onze aandacht. Onze bevindingen tot nu toe spelen een belangrijke rol bij de visie-ontwikkeling van de Minister van Cultuur.
De Erfgoedinspectie is organisatorisch aan het veranderen. Een van de gevolgen hiervan is dat de sectoren Monumenten en Archeologie nauwer gaan samenwerken. Sinds 1 oktober neem ik waar als hoofdinspecteur Archeologie, totdat de nieuwe organisatie bekrachtigd is. Hoe het daarna verder gaat, hoort u in onze volgende uitgave. Daarin zullen dan ook nieuwtjes en actualiteiten uit onze beider werkvelden te vinden zijn.
Rest mij u een inspirerend 2009 toe te wensen, met veel aandacht voor het cultureel erfgoed!
Hans Magdelijns, Hoofdinspecteur MonumentenGemeente-inspecties 2008 - 2009
In de tweede helft van 2008 en het begin van 2009 houdt de Erfgoedinspectie zich bezig met een aantal inspecties in de provincie Zeeland. Gekozen is voor een provinciale aanpak om te onderzoeken of deze aanpak effectief is voor de geïnspecteerde gemeenten;en de provincie Zeeland.
Geïnspecteerd zijn de gemeenten Veere, Middelburg en Sluis op het onderwerp instandhouding van rijksmonumenten. Gepland zijn inspecties in Goes en Schouwen-Duiveland. De inspectie in Goes betreft de instandhouding van het beschermde stadsgezicht. In de inspectie in Schouwen-Duiveland zullen voor het eerst beide onderwerpen gelijktijdig worden onderzocht. Hierbij zal worden bekeken of deze werkwijze al dan niet effectief is voor toekomstige inspecties.
Op het onderwerp beschermde stads- en dorpsgezichten zijn daarnaast in het najaar van 2008 de gemeenten Kampen en Harlingen onderzocht. Binnenkort verschijnen de rapporten op de website. Ook het jaarwerkprogramma 2009 wordt binnenkort gepubliceerd op de website.
Nazorg; geïnspecteerd en dan verder
Een belangrijke nieuwe activiteit die is opgestart na de zomer van 2008 is het zogenaamde nazorgtraject voor geïnspecteerde gemeenten. Na het uitbrengen van een inspectierapport wordt een gemeente gevraagd een bestuurlijke reactie op te stellen, waarin zo concreet mogelijk wordt ingegaan op alle aanbevelingen uit het rapport.
Ongeveer een jaar na ontvangst van deze reactie wordt door de Erfgoedinspectie een bezoek gebracht aan de betreffende gemeente. Hierbij wordt gevraagd naar de stand van zaken van de in de reactie opgenomen verbeteracties. Van dit gesprek wordt een verslag gemaakt, dat samen met de aanbiedingsbrief op onze website wordt gepubliceerd. Als een gemeente de verbeterpunten heeft doorgevoerd dan wordt het inspectietraject hierna afgesloten. Is dit niet het geval, dan wordt er een vervolgtraject ingezet.
Op de website van de Erfgoedinspectie zijn de gespreksverslagen van de gemeenten Gorinchem, Maarssen en Westerveld al in te zien. Binnenkort volgt hier ook het verslag van de gemeente Doesburg.
Een goed advies is het halve werk; onderzoek naar monumentencommissies
In november 2008 is het themarapport uitgebracht over de monumentencommissies onder de titel "Een goed advies is het halve werk." Met de aanstaande wijziging van de Monumentenwet 1988, waarbij de RACM (Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten) in een aantal gevallen niet meer verplicht is te adviseren, zal een gemeentebestuur zijn besluit baseren op het enkele advies van zijn monumentencommissie.
Dat de commissies nog niet overal zijn toegerust op deze rol, verontrust de Erfgoedinspectie. Bij de belangenafweging die een gemeente maakt, moet zij zich kunnen baseren op deskundige en onafhankelijke advisering. De geconstateerde tekortkomingen liggen op het gebied van deskundigheid, transparantie, onafhankelijkheid en toetsingscriteria.
De Eerste Kamer heeft recentelijk, in het kader van de aanpassing van de adviesplicht, het rapport opgevraagd en minister Plasterk vragen gesteld. Vervolgens werd in de behandeling in de Eerste Kamer door vrijwel alle kamerleden het rapport betrokken in hun pleidooien. Minister Plasterk heeft aangegeven dat hij de meeste aanbevelingen uit het rapport zal overnemen.
Op weg naar een professionele monumentenzorg; onderzoek naar 16 gemeenten
Op 16 september 2008 waren in Utrecht, op uitnodiging van de Erfgoedinspecties, bijna alle gemeenten aanwezig die tot die datum geïnspecteerd zijn op het onderwerp 'instandhouding van rijksmonumenten'. Het betreft de groep (meestal kleinere) gemeenten die 150 tot 200 rijksmonumenten op hun grondgebied hebben. Daarnaast waren vertegenwoordigers aanwezig van de directie Cultureel Erfgoed (Ministerie OCW) en de Federatie Grote Monumentengemeenten.
Reden voor deze bijeenkomst was het verschijnen van het verzamelrapport "Op weg naar een professionele monumentenzorg", dat is gemaakt op basis van de 16 individuele inspecties van betreffende gemeenten. De belangrijkste conclusie uit het verzamelrapport is dat de zorg voor de monumenten ambtelijk niet voldoende is belegd, waardoor cultuurhistorische waarden verloren kunnen gaan. Er is bij de onderzochte gemeenten veel goede wil en betrokkenheid om de monumentenzorg te behartigen, maar de mogelijkheden zijn beperkt. Ook is er te weinig ambtelijke capaciteit aanwezig om de zorg voor het forse aantal rijksmonumenten professioneel te dragen.
Dit themarapport is aan de Minister van Cultuur overhandigd. Deze neemt de uitkomsten van dit onderzoek mee in het lopende project Modernisering Monumentenzorg.
Wetten in de weg; over de effecten van de UOV (Uniforme Openbare Voorbereidingsprocedure)
In juni 2008 verscheen het eerste thematische rapport "Wetten in de weg" dat gaat over de effecten van de Uniforme Openbare Voorbereidingsprocedure (UOV) op de monumentenzorg.
Sinds de invoering van de Uniforme Openbare Voorbereidingsprocedure in 2005 duren de procedures om monumentenvergunningen te geven aanmerkelijk langer. Zo is bij relatief eenvoudige aanvragen de proceduretijd bijna verdubbeld, gemiddeld 18 weken nu tegenover 10 in de oude situatie. Gemeentebesturen, die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de regelgeving, komen in de problemen in hun relatie met monumenteneigenaren. Eigenaren van monumenten zijn ontevreden over de ingewikkelde procedures, en wachten soms de uitkomst van hun vergunningaanvraag niet af. Wij hebben de minister gerapporteerd dat dit ernstige gevolgen kan hebben voor de kwaliteit van de monumentenzorg in Nederland.
In het kader van het project Modernisering Monumentenzorg besteedt de Minister van Cultuur eveneens aandacht aan dit probleem. Dit is ook als één van de te nemen maatregelen opgenomen in het recente visiedocument "Een lust, geen last" van Minster Plasterk. Zijn voornemen is om de UOV niet langer meer toe te passen voor de monumenten. Zie voor meer informatie de website van het Ministerie van OCW.
Buitenplaatsen; een incident inspectie
Naar aanleiding van een signaal over de problematiek rondom de ontwikkeling van een buitenplaats in de gemeente Wijdemeren hebben we een zogenoemde 'incident-inspectie' verricht. In het algemeen kan worden geconcludeerd dat de instandhouding van historische buitenplaatsen veel deskundigheid vergt van betrokkenen zoals beheerders, eigenaren en overheden.
In lijn met het cultuurbeleid van minister Plasterk, verwoord in de nota "Kunst van Leven" (2007), kan monumentenzorg een bijdrage leveren aan een duurzame gebiedsontwikkeling. Voor de versterking van de culturele factor in de integrale gebiedsontwikkeling van groen erfgoed, zoals historische buitenplaatsen, zet de minister extra middelen in. In het kader van het project Modernisering Monumentenzorg hebben we aandacht gevraagd voor de complexe problematiek van buitenplaatsen.
De RACM (Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten) heeft positief gereageerd op de algemene aanbevelingen uit het rapport en zal de specifieke uitkomsten meenemen in haar advisering voor de buitenplaats in de gemeente Wijdemeren.
Erfgoedinspectie in het nieuws
Tijdens de inspectie naar de instandhouding van rijksmonumenten in Valkenburg aan de Geul, op 1 en 2 april 2008, werd de Erfgoedinspectie gevolgd door een journalist van het tijdschrift Handhaving. Dit tijdschrift wordt uitgegeven door het ministerie van VROM. De journalist maakte een impressie van het werk van de Erfgoedinspectie op locatie. In woord en beeld geeft het artikel, een indruk van de werkwijze van de Erfgoedinspectie.
Op 5 november 2008 besteedde de Provinciale Zeeuwse Courant aandacht aan de inspecties in Veere en andere Zeeuwse gemeenten, en publiceerde hierover dit artikel 'Erfgoedinspectie keurt Zeeuwse monumenten'.
In het tijdschrift Binnenlands Bestuur verscheen op 24 oktober 2008 een artikel over het rapport over de 16 gemeenten met 150 - 200 rijksmonumenten. Onder de titel "Monumenten hangen er een beetje bij", wordt ingegaan op de conclusie dat kleinere monumentengemeenten te weinig ambtelijke capaciteit en kennis hebben, waarmee zij de grotere verantwoordelijkheid die ze krijgen met het vervallen van de adviesplicht door de RACM niet aankunnen. Op de website binnenlandsbestuur.nl kunt u dit artikel lezen.
In het komend decembernummer van het tijdschrift Oog, van de Federatie Welstand, staat een artikel over de relatie welstand en monumentenzorg waarvoor onder andere de hoofdinspecteur Monumenten van de Erfgoedinspectie is geinterviewd.
Inspectierapporten op de website
De website van de Erfgoedinspectie is sinds het uitkomen van de vorige nieuwsbrief uitgebreid met de rapporten over de instandhouding van rijksmonumenten van de gemeenten Edam-Volendam, Middelharnis, Sittard-Geleen, Texel, Weesp en Valkenburg aan de Geul.
Deze, maar ook andere gepubliceerde rapporten van de Erfgoedinspectie, kunnen gratis worden gedownload.
Colofon
Over de Erfgoedinspectie De Erfgoedinspectie ziet erop toe dat de regels voor behoud, beheer en omgang met het erfgoed worden nageleefd. Ze stimuleert verbeteringen op deze gebieden. Waar nodig treedt zij op bij incidenten. Daarnaast adviseert de Erfgoedinspectie de minister van Cultuur over de verbetering van de regelgeving. De Erfgoedinspectie valt onder het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. De organisatie werkt onafhankelijk en kan daardoor objectief haar bevindingen vaststellen. Over die bevindingen rapporteert zij.
Stuur deze nieuwsbrief door
U ontvangt deze nieuwsbrief omdat u betrokken bent bij de monumentenzorg. U kent ongetwijfeld andere mensen die geïnteresseerd zijn in de Erfgoedinspectie. Maak hen attent op deze nieuwsbrief en stuur deze nieuwsbrief door. Ongeveer twee keer per jaar komt de nieuwsbrief uit. U kunt ook de vorige nieuwsbrieven na te lezen.
Adresgegevens
Erfgoedinspectie (IPC 3500)
Postbus 16478
2500 BL Den Haag
T 070-4124012
F 070-4124014
E-mail info@erfgoedinspectie.nl
Website www.erfgoedinspectie.nl
Aan of afmelden voor deze nieuwsbrief kan via Aanmelden of Afmelden.
